Organiści i kantorzy

Reformowane synagogi stały się nie tylko nowoczesnymi ośrodkami kultu, ale także prawdziwymi centrami kultury, w których pracowali na co dzień wybitni śpiewacy, kantorzy, organiści, dyrygenci i kompozytorzy. Niektóre synagogi, jak Wielka Synagoga na Tłomackiem w Warszawie lub syangoga przy Oraniengurgerstrasse w Berlinie stały się szczególnie znane ze względu na wyjątkową oprawę muzyczną nabożeństw i uroczystości. Jej nieodzownym elementem były utwory chóralne oraz akompaniament organowy.

Września 1821 - Berlin 1894

Louis Lewandowski

Do dziś uważany za największego kompozytora żydowskiej muzyki liturgicznej w synagogach reformowanych. Jego utwory i opracowania tradycyjnych modlitw można do dzisiaj usłyszeć w wielu miejscach, w tym w synagodze przy Pestalozzistrasse w Berlinie, gdzie liturgia do dzisiaj odbywa się z towarzyszeniem chóru i organów.

Odessa 1874 - Warszawa 1943

Gerszon Sirota

Nazywany "królem kantorów" i "żydowskim Caruso". Główny kantor Wielkiej Synagogi na Tłomackiem w Warszawie. Odbył tournee po USA oraz występował w teatrach operowych w całej Europie. Dzięki wybitnej technice koloraturowego śpiewu uważany jest za najwybitniejszego śpiewaka żydowskiego w historii.

Wino 1878 - Auschwitz 1943

Arno Nadel

Człowiek wielu zainteresowań - kompozytor, organista, badacz i popularyzator muzyki, poeta i dramatopisarz oraz malarz. Poza wielką antologią muzyki żydowskiej oraz wieloma tekstami napisał również utwory na organy solo, w których połączył melodie tradycyjnych modlitw z nowoczesnym językiem muzycznym.

Smorgonie 1889 - Nowy Jork 1966

Mosze Kusewicki

Następca Siroty na stanowisku w Warszawie, z którego nigdy nie zrezygnował pomimo wielu okazji. Jego głos porównywano z głosem Jana Kiepury. Również występował na całym świecie, w tym Carnegie Hall. Krótko po wojnie wrócił do Warszawy, jednak niebawem wyemigrował na stałe do Nowego Jorku.

Lwów 1910 - Detroit 1985

Julius Chajes

Wirtuoz fortepianu, kompozytor i dyrygent. Pobyt w Izraelu w latach 30. XX wieku ukształtował jego język muzyczny - połączenie wpływów hebrajskich, arabskich i śródziemnomorskich. Po wyjeździe do USA zasłynął jako organizator życia muzycznego i pedagog. Tworzył utwory symfoniczne, chóralne, kameralne oraz solowe.

Nasielsk 1889 - Treblinka 1942

Dawid Ajzensztadt

Wybitny dyrygent legendarnego 100-osobowego chóru chłopięco - męskiego Wielkiej Synagogi w Warszawie, a także kompozytor i animator życia kulturalnego. Wstępował z różnorodnym repertuarem także w Filharmonii Warszawskiej oraz Polskim Radiu. Uroczystości z udziałem chóru pod jego przewodnictwem przyciągały tłumy ludzi wszystkich wyznań.

© 2019 by Jakub Stefek